Niespełna miesiąc temu jeden z przedstawicieli amerykańskiej administracji poinformował, że Waszyngton planuje rozpoczęcie eksportu skroplonego gazu LNG. W tym celu powstaje już niezbędna do tego infrastruktura. Plany rządu federalnego zakładają, że do 2016 roku Ameryka stanie się eksporterem gazu netto, a szacowany dzienny obrót surowcem wyniesie około 1,1 miliarda stóp sześciennych dziennie.

Według ekspertów, amerykański projekt może zagrozić interesom Gazpromu, który jest drugą co do wielkości spółką wydobywającą i produkującą gaz na świecie.

Innego zdania jest przedstawiciel rosyjskiej firmy. „Rosnące oczekiwania dotyczące rozpoczęcia eksportu gazu ziemnego przez Stany Zjednoczone nie stanowią poważnego zagrożenia dla interesów Gazpromu” – uważa zastępca szefa rosyjskiego giganta gazowego, Aleksander Medwiediew.

W rozmowie z Bloomberg News Medwiediew podkreślił, że Gazprom przygotowuje plany ekspansji na rynki azjatyckie. Rosyjskie przedsiębiorstwo zmierza zwiększyć  dostawy błękitnego paliwa między innymi do Chin ( już prowadzi rozmowy z Pekinem).

Tegoroczne problemy Gazpromu – który nie był w stanie w pełni zaspokoić potrzeb swoich klientów w związku ze srogą zimą – dobitnie pokazują, że dywersyfikacja dostaw gazu jest potrzebna. Fakt ten skrzętnie mogą wykorzystać Amerykanie.

United Press Iinternational/SC

Według spekulacji Kommiersant-Ukraine Rosjanie zaoferowali Ukrainie zrównanie cen dla tamtejszych odbiorców z cenami z rosyjskiego rynku wewnętrznego. Byłoby to możliwe po wejściu przez Ukrainę do unii celnej w której znajdują się już Białoruś, Kazachstan i Rosja. Za obniżkę Moskwa miała sobie też zażyczyć przekazania jej 50 procent udziału w ukraińskiej sieci przesyłowej. Potwierdzają to inne źródła w Kijowie.

Teoretycznie wejście naszych wschodnich sąsiadów do unii celnej z Rosją przekreśliłoby ich plany integracji z Unią Europejską na płaszczyźnie gospodarczej – jednak Ukraińcy aktywnie analizują dokumenty wspólnie z europejskimi prawnikami, tak, by jakoś pogodzić te dwie rzeczywistości – przynajmniej na papierze. Bardziej niebezpieczne jest  przekazanie połowy udziałów w Naftogazie, zaprzepaściłoby bowiem działania na drodze do implementacji zasad europejskiego prawa energetycznego na Ukrainie. I być może o to chodzi, raczej w tym miejscu tkwi sedno pierwszego meczu Naroszkina.

Ukraina, jako kraj, który deklaruje chęć integracji z Unią Europejską i zintegrowany już z nią w ramach Europejskiej Wspólnoty Energetycznej potrzebuje wsparcia Brukseli. Tymczasem i wizyta szefa GosDumy nad Dnieprem i wybory w Rosji trafiają na kryzys europejskich relacji Ukrainy. Mimo to, jeszcze tym razem Kijów nie przyjmie warunków Moskwy. Ale stratedzy z Brukseli muszą dobrze poruszać głowami, by uniknąć takiej sytuacji w najbliższym czasie.

Dzięki tej umowie obejmującej obszar 1,5 mln akrów możliwym stanie się podjęcie na nowo badań eksploracyjnych we wrażliwych strefach i unikanie sporów między oboma państwami.Rządy zobowiązały się kontrolować prowadzone odwierty także pod katem bezpieczeństwa ekologicznego. Umowa pozwoli po raz pierwszy na głębszą współpracę Meksyku z amerykańskimi spółkami energetyczno-paliwowymi, co dla znacjonalizowanego w 1938 roku meksykańskiego sektora paliwowego może okazać się niezwykle korzystne.

Czytaj w  U.S. and Mexico Agree to Share Gulf Oil

 
Z kolei austriacki die Presse twierdzi, że irańskie embargo/wstrzymanie sprzedaży to zwykła propaganda. Już w zeszłym roku Iran nie dostarczał Brytyjczykom żadnej ropy a Francuzom sprzedawał tylko 60 tysięcy baryłek dziennie. Buńczuczne groźby to zwykła propaganda, która ma na celu wywołanie nerwowości na rynku i przez to uzyskanie wyższej ceny sprzedaży.

Czytaj w Iran threatens to extend oil embargo i w Iran und Konjunktur heben Ölpreis an

Europa wciąż poszukuje możliwości uniezależnienia się od dostaw rosyjskiego gazu, a seria rurociągów – tzw. Korytarza Południowego – ma w tym pomóc. Nabucco jest najbardziej ambitnym projektem, jednak krytykowanym z powodu ceny – ma kosztować około 10 mld dolarów – oraz ze względu na brak zobowiązań dostawców. Po ujawnieniu planów budowy alternatywnego gazociągu Trans-Antolia przez Turcję, przyszłość Nabucco stała się bardzo niepewna.

Biorąc pod uwagę europejski popyt na gaz ziemny można zauważyć, że Nabucco jest mimo wszystko potrzebny. Oczekiwane przez Europę dostawy nie zostaną zrealizowane nawet po utworzeniu wszystkich proponowanych rurociągów Korytarza Południowego.

United Press International/MJ

„Strony doszły do porozumienia, że ​​konieczne jest tworzenie nowych bezpośrednich dróg transportu gazu z Rosji do Europy, aby zaspokoić rosnące zapotrzebowanie konsumentów europejskich na rosyjski gaz ziemny” – stwierdza w oświadczeniu Gazprom.

W obliczu trudnych warunków pogodowych, niektóre państwa Unii Europejskiej narzekały, że na przełomie stycznia i lutego rosyjskie dostawy gazu nie zaspakajały ich potrzeb.  W skutek mroźnej zimy, panującej również w Rosji, Gazprom zmniejszył na pewien czas przesył surowca do krajów UE. W celu uniknięcia kryzysu i napięć we wzajemnych stosunkach rosyjski gigant po tygodniu ponownie zaczął dostarczać zakontraktowane pierwotnie ilości surowca.

Oświadczenie Gazpromu wpisuje się wyraźnie w realizowaną koncepcję silnego, bezpośredniego powiązania energetycznego krajów zachodniej Europy z Rosją, poprzez wyeliminowanie krajów tranzytowych. W 2011 roku Francja była trzecim co do wielkości odbiorcą rosyjskiego gazu w Europie.

RIA Novosti/PR

Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo poinformowało, że zgodnie z harmonogramem postępowania przed Trybunałem Arbitrażowym z siedzibą w Sztokholmie, w dniu 20 lutego br. złożony został pozew przeciwko OAO Gazprom i OOO Gazprom Export.

Przedmiotem pozwu jest zmiana warunków cenowych w kontrakcie długoterminowym na dostawę gazu zawartym dnia 25 września 1996 roku pomiędzy PGNiG a Gazpromem i Gazpromem Export.

Jednocześnie spółka tłumaczy, że ze względu na specyfikę postępowania arbitrażowego – przede wszystkim na zasadę jego poufności – nie może udzielić szczegółowych informacji na temat pozwu.

Przypominamy, że sprawa trafiła do Trybunału Arbitrażowego w Sztokholmie po tym, jak PGNiG przez wiele miesięczny bezskutecznie zabiegał o obniżkę cen gazu w Gazpromie.

Aleksander Miedwiediew, dyrektor generalny Gazprom Exportu poinformował dziś, że rosyjski potentat gazowy już nie ma problemów z dostawami gazu do europejskich klientów i jednocześnie stwierdził, że ostanie niedobory to efekt unijnej polityki energetycznej.

Przypominamy, że przy okazji fali niskich temperatur w Europie i w Rosji okazało się, że do europejskich klientów Gazpromu docierało mniej gazu niż przewidywały zawarte z nimi umowy. Początkowo Gazprom zaprzeczał, że wina leży po jego stronie, ale ostatecznie Rosjanie przyznali, że mają problem ze sprostaniem zapotrzebowaniu na gaz zaznaczając jednocześnie, że w takiej sytuacji priorytetem jest dla nich rynek wewnętrzny. Już wówczas premier Putin znalazł winnych problemów poza Rosją twierdząc, że gdyby była już gotowa druga nitka gazociągu Nord Stream, to problemów z gazem by nie było, bo Gazprom już eksploatowałby nowe złoża.

Dzisiaj oświadczenie w tej sprawie wydał Aleksander Miedwiediew, dyrektor generalny Gazprom Exportu, który triumfalnie ogłosił, że Gazprom już w pełni przywrócił dostawy gazu mające pokryć zapotrzebowanie zgłaszane przez konsumentów w Europie, podkreślając również, iż popyt na gaz osiągnął podczas niedawnego ataku zimy niezwykle wysoki poziom.

Szef Gazprom Exportu znalazł też wytłumaczenie dla niedawnych problemów. W jego ocenie, ostatnie trudne dni i tygodnie ujawniły liczne problemy europejskiego rynku gazu, których istota leży przede wszystkim w podejmowanych na przestrzeni ostatnich pięciu lat, z powodów politycznych, unijnych decyzji dotyczących kwestii energetycznych. Według Milera, w Unii Europejskiej prowadzona jest polityka niszczenia obecnego, efektywnego – w ocenie Gazpromu – modelu rynku gazowego w Europie, a to przyniosło negatywne skutki oraz uwidoczniło błędy systemowe wdrożonych reform.

Miedwiediew podkreśla też, że w czasie kryzysu zarówno rynki spotowe, jak i odnawialne źródła energii nie przyczyniły się do zaspokojenia zwiększonego popytu na gaz, a to świadczy o tym, że odgrywają one drugoplanową rolę w Europie.
- Niedojrzałość tych rynków sprawia, że są one podatne na naciski z zewnątrz – ocenia szef Gazprom Exportu i daje przykład sytuacji z początku lutego, kiedy to mimo braku gazu na rynkach spotowych, ceny surowca wzrosły o 60 proc., co według niego potwierdza, że ceny spotowe gazu mogą spowodować, iż stabilny handel stanie się zakładnikiem spekulacji rynkowych.

Dyrektor ekspertowego ramienia Gazpromu podkreśla w tym miejscu, że całkowicie nieuzasadnione są założenia, iż rynki spotowe są w stanie pomieścić wystarczające ilości gazu, by zaspokoić całkowite zapotrzebowanie na surowiec. Daje on też do zrozumienia, że unijne reformy rynku gazy spowodowały, że prognozy dotyczące zapotrzebowania na gaz są bardzo mgliste, a to przeszkodziło inwestycjom – głównie w sektorze poszukiwań i produkcji gazu ziemnego.

CIRE.PL

- Celem porozumienia jest spełnienie nadziei obu stron i znalezienie kompromisu – powiedział polityk na antenie telewizji ICTV.

Rosyjski minister ds. energii przesłał już szkic do Kijowa. Marszałek Naryszkin przekonuje, że gaz to temat ekonomiczny i nie powinna w niego ingerować polityka. – To całkowicie ekonomiczny temat, ale w ramach dyskusji o nim poruszane są także polityczne sprawy, dotyczące głów naszych państw – stwierdza.

Według informacji gazety Kommiersant-Ukraine Gazprom zaoferował Ukrainie 10-procentową zniżkę. Gazeta powołuje się na anonimowe źródło w rządzie ukraińskim. Rabat został udzielony w ramach szerszej akcji kierowania ofert obniżek do europejskich klientów rosyjskiego giganta. Podobne oferty miały zostać złożone także Wingasowi, GDF Suezowi, SPP, EconGasowi, Botasowi i Sinergie Italiane.

Według informatora dziennika Rosjanie chcą za pomocą zniżki wymusić na Kijowie wywiązywanie się z kontraktu i zaprzestanie starań o obniżenie zakontraktowanych ilości importowanego gazu. Źródło Kommiersanta-Ukraine przekonuje, że Moskwa nie zgodzi się na dalsze obniżki, chyba, że Kijów udzieli jej 50 procent udziałów w ukraińskim systemie przesyłu gazu, zamiast 33 procent obecnie oferowanych przez Ukraińców.

Do tej pory nie został wystosowany oficjalny komentarz na temat tych spekulacji.

Podczas przemówienia w Kijowskiej Akademii Dyplomatycznej Naryszkin stwierdził, że cena gazu dla Ukrainy będzie taka sama, jak dla rosyjskich odbiorców jeśli ten kraj dołączy do Unii Celnej do której obecnie zaliczają się Rosja, Białoruś i Kazachstan. Przekonywał również o wielkich korzyściach ekonomicznych dla krajów członkowskich jakie wynikną z ,,efektu integracji”. Marszałek twierdzi, że bez Ukrainy można będzie liczyć na zyski w wysokości około 900 miliardów dolarów, a z nią nawet na 1,1 biliona dolarów.

Premier Ukrainy Mykoła Azarow uważa, że rozwiązanie problemu powinno zostać znalezione ,, jak najszybciej się da”. Nadmienił, że ukraiński przemysł płaci obecnie za gaz 560 dolarów za tysiąc metrów sześciennych – To rekordowa cena i żaden europejski kraj tyle nie płaci za gaz – stwierdził polityk podczas spotkania z Marszałkiem Dumy Naryszkinem.

Kiyv Post/Kommiersant-Ukraine/ITAR-TASS/Interfax/WJ

Na Ukrainie rozstrzygną się losy Europejskiej Wspólnoty Energetycznej, ponieważ to tam mogą zostać ugruntowane lub zakwestionowane zasady europejskiego prawa energetycznego które docelowo mają obowiązywać wszystkie kraje Wspólnoty. Rosja robi wszystko, by zasady trzeciego pakietu energetycznego nie weszły w życie, ponieważ od ich wprowadzenia zależeć będzie szybkość z jaką gazowe imperium będzie się przemieniać w słabnące i coraz mniej atrakcyjne petrostate.

Moskwa broni status quo

Rosja nadal pozostaje głównym graczem na rynku gazu ziemnego w Europie Środkowo-Wschodniej jednak jej pozycja zachwieje w przyszłości szereg czynników. Chodzi o rozwój sektora gazu niekonwencjonalnego, rozbudowa i integracja infrastruktury w ramach Europejskiej Wspólnoty Energetycznej oraz rozwój importu LNG na Starym Kontynencie. Te czynniki sprawią, że rosyjski monopol będzie topniał a Moskwa stanie się w pewnym momencie jednym z oferentów i nie będzie mogła dłużej szachować krajów regionu swoją polityką energetyczną. Stanie się tak, ponieważ wymienione czynniki wymuszą ostateczne powstanie wolnego rynku gazowego w naszym regionie a pozostała po czasach komunistycznych zależność energetyczna krajów byłego bloku wschodniego od Rosji zniknie. Kraje tranzytowe staną się krajami importującymi i eksportującymi gaz na zasadzie swobodnej wymiany w na arenie europejskiej.

Moskwa pragnie jak najdłużej utrzymać status quo. Jego rekwizytami są gazociągi takie, jak Nord Stream i South Stream tworzone w oparciu o optykę z poprzedniej epoki. Istnieją one jedynie dzięki poparciu politycznemu i nie mają wiele wspólnego z ekonomiczną opłacalnością. Rosjanie używają także możliwości jakie daje im monopolista gazowy Gazprom, przy przekształcaniu właścicielskim spółek zarządzających systemami przesyłu gazu (GTS) poszczególnych państw w celu przejęcia kontroli nad ich sektorami gazowymi. Dzięki silnej pozycji na rynku Moskwa jest w stanie używać ceny gazu jako narzędzia do realizacji swojej polityki udzielając rabatów posłusznym państwom i każąc podwyżkami te nieposłuszne. Jak informowaliśmy na łamach portalu Europa Bezpieczeństwo Energia ,,Niemcy, dzięki dobrym relacją z Rosją, kupują gaz po cenie niższej niż Polska. Natomiast Litwa, która jest największym zwolennikiem wprowadzienia Trzeciego Pakietu Energetycznego UE, zakazującego Gazpromowi nabywania praw właścicielskich sieci przesyłowych w krajach Europejskiej Wspólnoty Energetycznej, jako jedyne z państw bałtyckich nie dostała w zeszłym roku 15-procentowej zniżki na ceny gazu”. To pokazuje możliwości, jakie daje Rosji monopol gazowy.

Polityka solidarności europejskiej, prawo energetyczne UE (na czele z zasadą Third Party Access – nakaz rozdzielenia właścicielskiego obsługi tranzytu i dostaw gazu) mają się przeciwstawić politycznemu wykorzystaniu gazu przez Moskwę. Od stanowczości Brukseli zależeć będzie szybkość, z jaką Moskwa będzie traciła wpływy w regionie. Dominują dwie koncepcje które można zobrazować na przykładzie dwóch niemieckich oficjeli. Pierwszy to komisarz do spraw energetyki Gunther Oettinger forsujący politykę solidarności energetycznej i wspólnotowe podejście do rozwiązywania sporów w tej dziedzinie. Po drugiej stronie znajduje się Angela Merkel symbolizująca unilateralną politykę energetyczną prowadzoną z pominięciem interesów ich partnerów w regionie Europy Środkowo-Wschodniej w oparciu o bilateralne relacje z Moskwą. Kraje regionu optują za modelem Oettingera. Francja i Niemcy są zwolennikami niezależnej polityki energetycznej na wzór merkelowskiej. Sukces lub porażka rosyjskiej polityki energetycznej na Ukrainie będą zależeć zatem od aktywności Brukseli, która może wesprzeć ten kraj jako członka Europejskiej Wspólnoty Energetycznej lub uniknąć działania zwracając się ku wewnętrznym problemom w ramach UE.

Opór Kijowa słabnie

Widać, że Kijów mięknie. Nie udało mu się skłonić Rosjan do zmniejszenia ilości gazu dostarczanego przez Rosjan. Nie powiodły się również próby zachęcenia Rosjan do inwestycji w ukraiński GTS w zamian za udziały. Mykoła Azarow w imieniu rządu złożył stronie rosyjskiej propozycję udzielenia wsparcia przy dostawach gazu do europejskich konsumentów. Pojawiła się ona w obliczu zmniejszenia dostaw surowca z Rosji, spowodowanego silnym spadkiem temperatur w Europie.

Ukraińcy szukają także pieniędzy na modernizację GTS . Niezależny ekspert do spraw energetyki Oleksandr Narbut przekonuje, że w celu wyjścia z impasu w negocjacjach gazowych z Rosją, Ukraina będzie zmuszona podać ją do Trybunału Arbitrażowego w Sztokholmie. Jego wypowiedź można znaleźć w serwisie.

- Czy ukraińska władza tego chce, czy nie, będzie musiała zwrócić się do Trybunału jeśli państwo rzeczywiście chce usunąć nierównowagę w stosunkach z Rosją i ochronić interes narodowy w dziedzinie energetyki w sposób efektywny – przekonuje. Narbut uważa, że w Sztokholmie Ukraińcy powinni walczyć o rewizję warunków lub anulowanie całego kontraktu, jako że jego zasady nie przystają do obecnej sytuacji na rynku.

Kijów nie czuje poparcia Brukseli. Unia Europejska nie wspiera Kijowa w konflikcie z Rosją wokół rewizji umowy gazowej – twierdzi ukraiński premier Mykoła Azarow. – Jesteśmy pozostawieni w niekorzystnej sytuacji którą chcemy zmienić od dwóch lat. Przy tej okazji nie dostajemy żadnego wsparcia z UE – stwierdził w wywiadzie dla lokalnych mediów cytowanym przez EBE. Walentyn Zemliański – niezależny ekspert do spraw energetyki i były rzecznik prasowy Naftogazu przekonuje, że Europa poprze ukraiński pomysł na konsorcjum gazowe. Według niego UE i Rosja dojdą do porozumienia ws. stworzenia trójstronnego konsorcjum zarządzającego transportem gazu na Ukrainie. – Europa najprawdopodobniej zgodzi się na takie porozumienie i na tym zakończą się negocjacje w Moskwie – mówi Zemliański. Podkreśla, że stworzenie konsorcjum gazowego na Ukrainie zostało uznane za jeden z priorytetowych projektów unijnej polityki energetycznej w 2012 roku.

A zatem ostatnią deską ratunku dla Ukrainy jest Trybunał Arbitrażowy i wsparcie polityczne Brukseli. W tym kontekście odpowiedź Gunthera Oettingera na pytanie skierowane przez Pawła Kowala do Komisji Europejskiej jest uspokajająca, choć z wypowiedzi ukraińskich oficjeli wynika, że na razie nie ma ona pokrycia w rzeczywistości. Komisarz przekonuje, że ,,Komisja nadal uważnie śledzi dwustronne negocjacje dotyczące gazu między Ukrainą, a Rosją.” Komisarz dodaje, że ,,chociaż Komisja nie uczestniczy bezpośrednio w rozmowach dwustronnych, wielokrotnie dawała do zrozumienia zarówno Rosji, jak i Ukrainie, że jest zainteresowana tą kwestią i gotowa w każdej chwili do zwiększenia swojego wsparcia i podjęcia trójstronnych konsultacji”.

Porażka Ukrainy może oznaczać wejście Rosjan do struktury właścicielskiej jej GTS. Unia Europejska może co prawda wprowadzić do konsorcjum swoją firmę, ale będzie miało to skutek odwrotny od pożądanego, jeśli będzie to spółka zależna od Gazpromu, jak np. niemieckie RWE. Dla zachowania zasady TPA operatorem ukraińskiej sieci musi być firma niezależna, najlepiej tak jak obecnie – Naftogaz. Jeśli będzie to spółka zależna od Rosjan, Ukraina może zejść na dobre z europejskiego kursu, na początek niwelując obowiązywanie na swoim terytorium unijnego prawa energetycznego, następnie poprzez odrzucenie trzeciego pakietu. W interesie całego EWE jest obrona interesów Ukrainy w sporze z Rosją. Podważenie zasad EWE na terenie Ukrainy to podważenie aktualności EWE jako takiej. Obrona solidarności energetycznej w jej ramach nie leży jednak w unilateralnym interesie Moskwy i Berlina. Ostatnim adwokatem Kijowa może się stać Warszawa, choć jej możliwości polityczne są tu ograniczone.

Garść faktów

Poniżej publikuję fakty na temat negocjacji gazowych zebrane do tej pory przez naszych redaktorów.

Umowa z 2009 roku zakłada, że cena gazu dla Ukrainy określana jest raz na kwartał, wedle wyliczeń uwzględniających ceny mazutu i oleju opałowego na rynkach światowych. Jako opłatę bazową w owym porozumieniu zapisano 450 dolarów za 1000 metrów sześciennych. Jednak Ukrainie przysługuje rabat w wysokości 100 dolarów za 1000 metrów sześciennych – jeśli cena surowca przekracza 330 dolarów- lub 30 procent, jeżeli jest ona niższa od tej kwoty. W I kwartale 2011 roku strona ukraińska płaciła 264 dolary, a w II – 296 dolarów. W III kwartale cena wzrosła do 350 dolarów, a w IV przekroczyła nawet 400 dolarów.

We wrześniu 2011 pojawiły się informacje, że Kijów zamierza renegocjować ceny gazu dostarczanego z Rosji. W czasie rozmowy z Miedwiediewem, Janukowycz zaproponował Rosji stworzenie konsorcjum gazowego, którego właścicielami będzie Ukraina, Rosja i Unia Europejska. Unia Europejska będzie odbiorcą gazu, Ukraina zajmie się tranzytem, a Rosja pozostanie nadal dostawcą. 34 procent udziału miałoby trafić w ręce Ukraińców a po 33 procent UE i Rosji. Realizacja tego planu ma doprowadzić do obniżenia ceny gazu dla Ukrainy do 190-210 dolarów za 1000 metrów sześciennych. Cena gazu z Rosji wyniosła wówczas ok. 400 dolarów za 1000 metrów sześciennych. Ukraina nie może dłużej płacić takiej ceny za gaz, ponieważ w innymi wypadku grozi jej wręcz bankructwo. Obecnie obowiązująca umowa gazowa jest uznawana przez ekspertów za dyskryminującą Ukrainę. Znajdują się w niej np. zapisy o zakazie reeksportu surowca oraz zmiany opłat za tranzyt. W Kijowie mówi się o podejrzeniach wysuwanych względem Julii Tymoszenko, jakoby miała ona z tytułu podpisania umowy osobiste korzyści na których początkowo jej zależało, po czym gdy okazało się, że porozumienie doprowadzi do kryzysu budżetowego próbowała naprawić swój błąd ale skończyło się na tym, że odpowiedzialność za poradzenie sobie z tym problemem spadła na Janukowycza. Inna teoria zakłada, że podpisanie umowy miało dać Julce korzyści polityczne – tzn. aprobatę Unii Europejskiej i Rosji.

Rosjanie podkreślają, że w umowie gazowej podpisanej z Ukrainą zapisano 30-procentowy rabat cenowy dla Ukraińców. Wynika to ze zniesienia przez Rosję cła na dostawy gazu na Ukrainę w związku z przedłużeniem stacjonowania Floty Czarnomorskiej w Sewastopolu o 25 lat po 2017 roku – porozumienie w tej sprawie podpisał Wiktor Janukowycz.. Dla Moskwy niedorzeczne jest oczekiwanie dalszych obniżek. Ukraina próbowała wywrzeć nacisk na Rosjan grożąc zablokowaniem jej rozmów z WTO (Ukraina pierwotną zgodę na członkostwo sąsiada w organizacji wyraziła w roku 2008) i przestawieniem swojej energetyki na węgiel. Azarow przekonywał też, że Ukraina odnowi samodzielne kontrakty z Turkmenistanem, Uzbekistanem i Kazachstanem na zakup i transport gazu. Były to jednak zabiegi retoryczne, które nie zostały nigdy zrealizowane.

Moskwa jest gotowa zweryfikować umowę pod warunkiem, że dostanie udziały w ukraińskiej sieci gazociągów, transportującej rosyjski gaz do Europy. W mediach pojawiły się informacje, że premier Ukrainy nie zgadza się z prezydencką koncepcją stworzenia konsorcjum gazowego przy podziale właścicielskim UE-Ukraina-Rosja. Azarow miał rzekomo poprosić urzędników rządowych o przedstawienie najbardziej pesymistycznego planu budżetowego na 2012 rok z uwzględnieniem cen gazu z Rosji na poziomie ok. 400 dolarów za 1000 metrów sześciennych. W rozmowie z dziennikarzami stwierdził: „Jeśli będziemy musieli płacić 400 dolarów za gaz, będziemy tyle płacić. Innego wyjścia nie mamy.” Ukraina znalazła się tym samym w bardzo trudnej sytuacji bo broniąc swej suwerenności w sektorze energetycznym skazała się na wysokie ceny gazu a co za tym idzie utrudnienia dla gospodarki, co nie pomoże w ratowaniu tamtejszego budżetu, który jest w tak kiepskiej sytuacji, że Ukraina była w zeszłym roku zmuszona zawiesić budowę swojego portu LNG w Odessie.

W tok negocjacji Rosjanie wprowadzili także kwestię budowy gazociągu South Stream. Uważają oni, że będzie ona tańsza niż modernizacja ukraińskiego sektora, za opłacenie której Kijów chciał zgodzić się na wpuszczenie Gazpromu do struktury właścicielskiej swojego GTS. Ukraińcy twierdzą, że jest przeciwnie a modernizacja ukraińskiej sieci jest tańsza od budowy South Stream, który uznają oni za projekt czysto polityczny i ekonomicznie nieracjonalny. Kijów krytykuje w tym kontekście Unię Europejską która jego zdaniem milczy w sprawie gazociągu, który narusza interesy Ukrainy znajdującej się przecież w Europejskiej Wspólnocie Energetycznej. South Stream szkodzi Ukrainie podobnie jak Nord Stream Polsce – okala jej wybrzeże, co niweczy wszelkie przyszłe plany budowy ciągnącego się z Ukrainy na południe, ponieważ tego typu budowle nie mogą się krzyżować, może również blokować w przyszłości rozwój portu LNG w Odessie. Przede wszystkim zaś pozwoli Moskwie przekierować do niego resztki tranzytu przez Ukrainę, który zmniejszył się już znacznie po otwarciu Nord Stream. Odcięłoby to Kijów od znacznych zysków z tytułu opłat za tranzyt i wydaje się, że jest to jeden z głównych czynników decydujących o parciu Moskwy ku realizacji tego przedsięwzięcia. Władimir Putin osobiście popędzał Gazprom by ten rozpoczął prace budowlane w 2012 roku. Nacisk na przyspieszenie prac spowodowany był zgodą tureckiego rządu na poprowadzenie trasy South Stream na Morzu Czarnym przez strefę ekonomiczną tego kraju. Turcja zapewniła sobie obniżkę cen gazu, podlegającą rewizji po trzech latach obowiązywania obecnego kontraktu na dostawy, podpisanego z Gazpromem. O sprawie poinformował minister energetyki, Turcji Taner Yildiz. Nie ujawnił jednak stawki wynegocjowanej przez jego kraj. Gazprom w ustaleniach cenowych uwzględnił słabnącą wartość tureckiej waluty, która wpływała na wzrost kosztów gazu w tym kraju. Pobłażliwość Rosjan może mieć związek z politycznym poparciem dla South Stream udzielonym przez Turcję na koniec 2011 roku. Optymistyczne prognozy zakładają, że już za 3 lata będzie możliwe przesłanie pierwszej partii gazu. South Stream ma osiągnąć przepustowość 63 miliardów metrów sześciennych gazu rocznie w 2015 roku. Tranzyt gazu miałby przebiegać przez Bułgarię, Serbię, Węgry, Austrię oraz Słowenię. – Zgoda Turcji na budowę South Stream może mieć decydujące znaczenie dla ukraińskich elit i zwiększa prawdopodobieństwo zawarcia niekorzystnego dla Ukrainy porozumienia z Rosją nawet w najbliższych tygodniach – uważa specjalista OSW Wojciech Konończuk – Kijów mogą przekonać rosyjskie gwarancje co do zachowania przez Ukrainę statusu głównego państwa tranzytowego dla rosyjskiego gazu, co zapewnia znaczące dochody z opłat – dodaje.

Rozmowy, które miały zostać wznowione 17 stycznia, zostały przełożone na późniejszy termin. Ukraińcy szukają nowych partnerów mających przełamać zależność energetyczną od Moskwy – rozmawiają z Azerami i Turkami. Na chwilę obecną prowadzone są negocjacje trójstronne pomiędzy Ukrainą, Azerbejdżanem i Turcją o współpracy w ramach konkretnych projektów. Planowane jest podpisanie dwóch dokumentów pomiędzy Ukrainą i Azerbejdżanem, dotyczących dostaw gazu do terminalu LNG i utworzenia firmy do opracowania projektu budowy obiektu. Koszt budowy terminalu został obniżony z 1,5 miliardów dolarów do 1 mld USD. Kijów i Baku porozumiały się też w sprawie transportu ropy naftowej z Azerbejdżanu przez system głównych rurociągów na Ukrainie. 15 lutego Ukraina i Turcja podpisały protokół regulujący współpracę w ramach realizacji trzech strategicznych projektów energetycznych. Umowę podpisano podczas wizyty tureckiej delegacji, której przewodził turecki minister energetyki Taner Yildiz. Zawarte umowy pozostaną jednak tajne.